Kategoriler
Beslenme Sağlık

İleri yaşta beslenme

Yaşlı popülasyonunu – 65 yaş ve üstündekiler – oluşturan 6,5 milyon insan, ülke nüfusun %9’una karşılık geliyor. Bununla beraber, çok dramatik bir yaşlanma süreci yaşayan Türkiye, mevcut gidişat ile 2023 yılında çok yaşlı nüfusa sahip ülkeler sınıfına girecek. Ve 65 yaş üstü yetişkinlerin sayısı çocukların sayısını geçecek.

Yaşlılıkta beslenmeye girmeden önce, vücut yaşlandıkça neler değişir onlara değinelim: Araştırmalara göre organ sistemleri en verimli senelerini 20 ile 35 yaşları arasında geçirirler. 35 yaşından sonra, her bir organın çalışma kapasitesi düşer. Benzer değişimler herkes için geçerlidir ancak değişim hızı kişiden kişiye farklılık gösterir. Genetik altyapı ve çevresel faktörler, beslenme gibi, yaşlanma hızını belirler. Buna karşın yaşlanma süresince beslenmemiz de değişir. En başta gelen etkiler sindirim, emilim, ve besinlerin metabolizmasında hissedilir. Bazal metabolizma hızı 30’lu yaşlardan 70’li yaşlara kadar yüzde 8 ile 12 oranında düşer. Bu değişimin temel nedeni yaşlanmaya bağlı kas sisteminin erimesidir. Yirmili yaşlardan yetmişli yaşlara kadar 12 kg kas erir yerine 11 kg yağ gelir. Fiziksel aktivitedeki azalma ile birleşince bu: iştahta düşüş manasına gelir ki genellikle yaşlanma süresinde herkesde gözlenir. Diğer taraftan, düzenli egzersiz yapılması halinde kas gücü ve bazal metabolizma ve dolayısıyla iştah aynı kalır. Beyine giden kan miktarı artar.

Genel anlamda kardiyovasküler sistem yaşla beraber dejenere olur. Artan damar sertliği ve damar tıkanıklıkları kalbin yükünü artırır. Fiziksel olarak aktif bireylerde ise kalptan kan pompalanma hızı sabit kalır. Hareketsiz bir yaşam süren bireylerde ise kanın çıkış debisi düşer. Tansiyonun yaşla birlikte artması normaldir. Akciğerlerin kapasitesi yaş ilerledikçe %40 oranında azalır. Buna karşın, bu düşüş ağır iş yapmadıkça yaşlıları etkilemez. Böbrekler işlevini zamanla yitirir. Ve yaşlı bir bbrek daha az kan filtre eder. Tuz kullanımından imtina etme ve yeterli oranda su tüketimi çok önemli hale gelir. Ağız yoluyla alınan vitamin ve mineraller de böbrek üzerinde baskı yaratır. Yaşlandıkça kemik erimesi normaldir ve osteoproz çok yaygındır.

Beslenmeyi etkileyen faktörler

İleri yaştaki yetişkinlerin beslenmesinde fizyolojik, psikososyal, sosyoekonomik ve diğer birçok faktör etkili olur.

Fizyolojik Faktörler

  • Hastalık. Akut veya kronik bir hastalığın varlığı ve diyet tedavisi beslenmeyi etkiler. Çoğu yaşlının en az biri kronik olmakla beraber kireçlenme, hipertansiyon, kalp hastalığı veya diyabet gibi birçok rahatsızlığı daha vardır. Kronik rahatsızlıklar genelde diyet gerektirir. Üstüne üstlük, Gastrointestinal hastalıklar, kalp yetmezliği, böbrek hastalıkları ve kanser anoreksiyaya (iştah kaybına) neden olur. İnme gibi diğer rahatsızlıklar da anoreksiya ile ilintili olmasa bile bireyin az yemesine neden olur.
  • Kas kütlesinde azalma. Yaşlanma ile beraber kaslar ve beraberinde bazal metabolizma hızı azalır. Bunlar kalori ihtiyacını azaltır.
  • Günlük fiziksel aktivite. Hali ile hareketli insalar hareketsizlerden daha çok yemek ister ve daha çok gıda tüketir.
  • Diş Kaybı. Yaklaşık olarak her on kişiden yedisi 65 yaşına gelene kadar tüm dişlerini kaybetmiş oluyor. Protez kullanımının yaygın olmasına rağmen birçokları için çiğnemek hala büyük bir problem.
  • Kötürümlük. Yatağa bağımlılık ve kolay hareket edememe yaşlıların alışveriş, yemek yapma veya yeme gibi günlük aktivitelerini yapmasını engeller. Bu maluliyet, romatizma, inme, görme bozuklukları, kalp rahatsızlıkları ve bunamaya bağlı olabilir.
  • Tatma ve koku alma. Tat ve kokuya olan duyarlık yaşla beraber azalır. Dildeki tat tomucuklarının duyarsızlar, burundan çıkan koku alma sinirleri ancak çok kuvvetli kokuları algılar. Bu yüzden çoğu insana tatlı gelen bir yemek yaşlılara çok yavan gelebilir. Alınan ilaçlar da tat alma duyusunu baskılayabilir.      
  • Sindirim yolundaki değişimler. Yemeklerin sindirim sistemi içinde ilerlemesi yıllar geçtikçe yavaşlar ve kabızlık gibi yaygın şikayetlere neden olur. Bununla beraber az lifli gıda tüketimi, sıvı alımı, ilaçların etkisi veya egzersiz yapmamakta kabızlığa neden olabilir. Diğer yaygın şikayetler arasında: mide bulantısı, sindirim güçlüğü ve mide yanmasını da sayabiliriz.
  • İlaçlar. Yaşlıların yarıdan fazlası günde en az bir ilaç alırken günde altı veya fazla ilaç kullananlara rastlamak da mümkündür. İlaçlar iştahı ve sindirimi, emilimi ve metabolizmayı etkiler.
İlaç SınıfıilaçKaybedilen Besinler
Analjezikler, ağrı tedavisiAspirinDemir
Antasit, mide korumaAlüminyum veya magnezyum hidroksit, Sodyum bikarbonatFosfat, kalsiyum, folik asit
AntiülserSimetidinB12
Kemoterapik ajan, bağışıklık sistemi baskılaycıMetotreksatFolik asit
Kolestrol düşürücüKolestiraminYağ, A ve K vitamini
DiüretikLasixPotasyum
  • Susuzluk. Birçok ileri yaşlı susuzluk hissini kaybeder. Hasta oldukları zaman ise su tamamen akıllarından çıkar. Yaşlanan böbrekler, idrar üretiminde verimliliği kaybeder, su kaybeder. Bu durum hastanın dehidrasyonuna kapı açar.

Psikososyal Faktörler

  • Akıl Sağlığı. Gıdalar hakkında yanlış düşünceler beslenme, yanlış beslenme de akıl sağlığı üzerine olumsuz etki eder.
  • Sosyal Destek. Bireyin sağlıklı beslenmesi bir seri sosyal davranışın sonuçudur. Bunları sıralamak gerekirse: alış veriş yapmak, sofra hazırlığı ve yemek yemek hep sosyalleştiğimiz zamanlardır. Oysa, markete gitmek veya yemek pişirmek için bile birilerine ihtiyaç duyar yaşlılar. Yardım topluluklarının ve sosyal derneklerin başarı sebepi yaşlıların ihtiyaç duyduğu arkadaşlığı ve duygusal desteği vermelerindendir. Bu desteğin yaşlıların iştahı ve beslenmesi üzerine olumlu etkileri yadsınamaz.

Sosyoekonomik Faktörler

  • Eğitim. Doğru beslenme ile eğitim doğru orantılıdır.
  • Gelir Düzeyi. Yaşlılıkla birlikte gelen kendine yetememe durumu ve artan sağlık ihtiyaçları yaşlı bireylerin ekonomik olarak sorunlar yaşamasına neden olur. Türkiye’de yaşlıların yüzde 30-35’lik kesimi gelirsizdir. Bu rakam bölgeye göre değişmektedir. Sanayi ve ticari alanda geri kalmış bölgelerde daha da fazladır. Hiçbir geliri olmayan bu yaşlıların, devletin ve ailesinin desteğine muhtaçtır.
  • Yaşam Şekli. Ülkemizde eşi ölmüş yaşlı erkeklerin oranı % 13 iken yaşlı kadınların oranı % 50’dir. Diğer bir deyişle, yaşlı hanımların dul kalma oranı daha yüksektir. Dul kalan bu bayanların yaklaşık % 75 ise yalnız yaşamaya devam etmektedir. Araştırmalar yalnız yaşamanın beslenme üzerine olumsuz etkilerini sergilemektedir.
  • Aş evi. Belediye aş evlerinde hazırlanıp, araçlar ile ihtiyaç sahiplerine dağıtılan yemekler, yaşlıların doğru beslemesi için çok önemlidir. Bazı illerde ise yaşlıların aş evine kendilerinin gitmesi gerekmektedir.

Yaşlıların beslenmesinde dikkat edilmesi gerekenler

Hareketsizlik ve yavaşlayan metabolizma gibi nedenlerden ötürü insanlar yaşlandıkça daha az kaloriye ihtiyaç duyarlar. Örnek vermek gerekirse: ileri yaştakilerin kilolarını sabit tutmak için kalori alımlarını %20 kesmesi gerekir. Daha az yerken sağlıklı kalabilmek, burada üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Boş enerji içeren şekerlemeler, alkol ve yağlardan kaçınsa bile yaşlı bir insanın sağlıklı beslenmek için önünde yine de birçok engel bulunur. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, dişlerin olmayışı, sağlık durumunun kötüye gitmesi veya kullanılan ilaçların yan etkileri yaşlıları hep zorlamaktadır.

Göz önünde tutulması gereken besinler

  • Su
    Kaybolan susuluk hissi ve diğer etmenler, yeterli miktarda su içmeyi zorlaştırılır. Bol miktarda su aynı zamanda kabızlığı da önler (Lifli gıdalarda aynı etkiyi yaratır).
  • B12 vitamini ve Folik asit
    Yaşlanınca midedeki Gastrik asit ve pepsin salgısı azalır. Bunlar B12 vitaminin vücudun kullanımı için gerekli olduğundan yaşlılarda B12 emilimi azdır. B12 vitamini birçok işlevinin yanında Folik asit üretimi için de gereklidir. Folik asit yeni kan hücrelerinin yapımı sırasında kullanılır. Eksikliği halsizlik ve hatta bayılmalara neden olabilir. B12 eksikliğinde sinirler de hasar görebilir. Bu da kol ve bacaklarda hissizlik ve karıncalanmalara neden olabilir. Pernisiyöz Anemi, makrositer anemi bu eksikliklerden kaynaklanabilen ama farklı tedavi şekilleri olduğu için doğru tanımlanması gereken rahatsızlıklardır. Vitamin eksiklikleri uzun seneler boyunca fark edilmeyebilir ancak etkileri öldürücü bile olabilir.
  • D vitamini
  • Kalsiyum
  • Çinko
Kategoriler
Genel

Mevlid yemekleri ile ilgili sıkça sorulan sorular

Mevlid yemeği yapmaya karar verdiniz. Çağırmanız gereken birçok tanıdık ve akrabanız var. Üstelik uzaktan gelecek yakınlarınız da var. Ve hali ile mevlid sonunda bir ikramda bulunmanız gerektiğini düşünüyorsunuz. İnternetten araştırma yapınca mevlid yemeği yapan birçok firmaya rastladınız. Ama daha önce hiç mevlid yemeği vermediniz ve karar vermekte zorlanıyorsunuz. İşte mevlid yemekleri ile ilgili sıkça duyduğumuz sorular ve cevapları.

  • Yemekler nasıl servis ediliyor?
    Yemeklerimiz internet sitesinde görüldüğü gibi kendi tabaklarında servise hazır halde geliyor. İlgili videoyu izlemek için tıklayın. Kendi tabaklarınızı kullanmak isterseniz belirtmeniz halinde yemekler ayrı ayrı kazanlar da toplu geliyor.
  • Yemekler zamanında gelir mi?
    Mevlid yemeklerinin dağıtımı Öğlen ve ikindi namazlarına göre ayarlanmıştır. Buna göre gün içinde iki servis dilimi vardır. İlki saat oniki ile iki arası, diğeri beş ile yedi arasıdır. Trafik durumuna göre tam saat verilmemekte ama her şekilde mevlid bitmeden yemekler getirilmektedir.
  • Bir dünya insan çağırdım yemekler gelmez ise rezil olurum, bunun garantisini verebilir misiniz?
    İnternetten ilk defa sipariş verecek olan birçok insan tereddüt eder. Biz yaklaşık yedi senedir mevlid yemeği yapıyoruz. Ve taze yaptığımız yemekleri zamanında yetiştirmek zorundayız.
  • Mevlid iki saat sürecek yemekler sıcak kalıyor mu?
    Sıcak paketlediğimiz yemekleri sıcak kalması için muhafazalı bir dolaba diziyoruz. Yemekleri mevlid başlamadan bu dolap ile beraber teslim ediyoruz ve mevlid bitimine kadar yemekleri sıcak muhafaza ediliyor.
  • Adak adamıştık onun etini kullanabilir misiniz?
    Evet uygun koşullarda kesilir, saklanır ve zamanında bize teslim edilirse, adak etinden kavurma yapabiliriz.
  • Ürünleriniz de ne kullanıyorsunuz?
    Kavurmamız sadece etten yapılır: Mevlid günü taze eti kendi yağında kavururuz. Pilavımız bitkisel yağ, doğal tavuk suyu, pirinç ve tuz içermektedir. Trakya bölgesinin baldo pirinçini kullanıyoruz. sonuçta iri taneli ve tane tane düşen bir pilav getiriyoruz. Dilerseniz bunu tereyağlı da yapabiliriz.
  • Etleriniz helal kesim mi?
    Evet etimiz, veteriner hekim eşliğinde helal kesim yerli dana etidir.
  • Ne kadar önceden sipariş vermeliyim?
    Siparişlerimizi bir ay öncesinden almaya başlıyoruz, müsait olduğumuz müddetçe iki gün öncesine kadar sipariş kabul ediyoruz.
  • Misafirlere mahçup olmak istemiyorum, yemekleriniz yeterli miktar da mı?
    Şöyle bir örnek verebiliriz: üç gözlü bir tabakta kavurma, pilav ve baklava olsun. Misafirler önce kavurma ile beraber pilavı yerler ardından yer kalırsa tatlıya geçerler. Diğer bir deyişle önce kavurma biter. Pilavı bol bol koyduğumuz için pilav genellikle kalır. Baklavının da ya biri yada ikisi gider. Bu şekli ile tabak doyurucudur. Ancak Kavurmanın miktarını arttırdığımız siparişler de olur. Bu tamamen müşterinin bütçesi ile alakalıdır. Müşteri dilerse menüyü bir dilim su böreği ile zenginleştirebilir veya kavurma miktarını arttırabilir.
  • Ödemeyi nasıl yapıyoruz?
    Yüz kişi ve altı siparişler için ödemeyi yemek teslimatında nakit yapabilirsiniz. Yüz ve üzeri siparişlerde toplam tutarın yüzde kırkının bir hafta öncesinden banka yoluyla gönderilmesini talep ediyoruz.
  • Biz kalabalık olacağız, çok aldığımızda indirim oluyor mu?
    Biz zaten toplu yemek yapıyoruz ve fiyatlarımız da buna göre çok makul düzeyde, bunun yanında bazı ürünler için indirim alabilmek için belli sayıların üzerinde olmak gerekiyor. Bunun için e-ticaret sitemizi inceleyebilirsiniz.
  • Dağıtımı siz mi yapıyorsunuz?
    Yemekler hazır paketlerinde geldikleri için dağıtımı çok kolay olur ve elemana gerek kalmaz. Örnek vermek gerekirse: Her hangi bir genç kucağına on kişilik paketleri alıp kolaylıkla misafirlerin önüne bırakabilir. Veya dağıtım cami de yapılıyorsa, cemaat sıraya girip teker teker alabilir. Bununla ilgili dağıtım videolarını izleyebilirsiniz. Bununla beraber dağıtım için ücretli eleman da temin edebiliyoruz.
  • Sadece resimlerdeki yemekleri mi yapıyorsunuz?
    İnternet sitemizdeki tabaklar öncek servis edilen örnek tabaklardır. Bunların dışında yemekler de yapabiliriz.
  • Biz helvayı kendimiz kavurmak istiyoruz, tabağın bir gözü boş kalabilir mi?
    Tabakların bir gözü boş kalacak şekilde paketleme yapabiliriz. Bu durumda, yemekleri dağıtmadan önce, her tabağın tek tek açılıp helvanın konması gerekir.
  • En az kaç kişilik sipariş edebiliyoruz?
    Genellikle en az elli kişilik yemekler yapıyoruz. En az sipariş miktarları için e-ticaret sitemizden bilgi alabilirsiniz. Bununla beraber aynı gün benzer güzergahta beşka bir mevlid yemeği varsa az kişi içinde servis getiriyoruz.
  • Kaç kişi geleceğini tam bilemiyorum, o gün yemek sayısını artırabilir miyiz?
    Paket yemekler, vereceğiniz kişi sayısına göre hazırlanır. Bu yüzden teslimat günü sayı artırma şansımız yoktur. Eğer davetli sayısının %5-10 fazlasını sipariş ederseniz, büyük olasılıkla sorun yaşamazsınız.
  • Biz avrupa yakasındayız, buraya da servis yapıyor musunuz?
    Evet tüm İstanbul’a servisimiz vardır. Ancak teslimat noktası yirmi kilometreden uzaksa nakliye ücreti talep edebiliriz. Başka bir deyişle avrupa yakası için köprü geçiş ücreti ekliyoruz.
  • Cami de dağıtım yapmak istiyoruz. Ne yapmalıyız?
    Öncelikle paket yemekler camide veya açık havada dağıtım için çok uygundur. Yemekler sıcak tutan kaplarında dua başlamadan cami avlusuna bırakılır. Buradan kolaylıkla cemaate veya kendi konuklarınıza dağıtılır. Camilerde en çok karşılaşdığımız durum camiden önce çıkan cemaatin ve etraftan duyup gelenlerin birer ikişier alması sonucu eş ve dosta yemek yetmemesidir. Kutularda gelen yemeklerden, en az bir kutu sonra açılmak üzere ayrılabilir. Böylelikle herkese eşit yemek dağıtımı yapılmış olur.

Sizin aklınıza takılan başka bir soru mu var? Yorum kısmına yazın. Cevabını en kısa sürede verelim.

Kategoriler
Genel

Nörogastronomi

Nörogastronomi, tat ve kokunun ağız ve burunda değil beyinde oluştuğunu öneren yeni bir bilim. Uzmanlara göre “Beyin kendi kimyasını kullanarak Lezzet ile ilgili bir temsili resim oluşturuyor.” Bir başka deyişle dildeki tat tomurcukları sadece birer sensör, asıl olan işlemci yani beyin. Ancak bu karmaşık organ farklı lezzetleri kaydederken o anki duygularından ve birçok farklı şeyden etkilenebiliyor.

Aslında Nörogastronomi, kemoterapi sonucu tat duyusunu kaybeden hastaları incelerken doğmuştur. Yeme içme zevkinden maruz kalan bu hastaları araştıran bilim adamları; Tabağın geometrisinden, rengin, kullanılan çatal kaşığın ağırlına kadar Lezzeti oluşturan duygusal, kavramsal ve mantıksal birçok beyin fonksiyonu keşfetmiştir.

Birçokları akla çok yatkın bu teorilerden para bile kazanmaya çalışmaktadır. Örneğin İspanya İbiza’da volkanlar ve buz dağları, göz alıcı kostümler ve sanal gerçeklik şovları ile dizayn edilen bir restaurant. Her öğüne eşlik eden özel kareograflar sergilemektedir. Bu amaç uğrunda mühendisler, illüzyonistler, kareograflar , mimarlar ve metin yazarları beraber çalışmışlardır.

Sublimotion _ İbiza

Çin Şangay da diğer bir restaurant her yemeğe özel oda kokusu, 360 derece projeksiyon ve farklı müzik kullanarak 20 öğünlük “psiko-tat” menüsü sunmaktadır.

Diğer yandan, sağlıklı besinleri abur çuburlardan daha çekici yapabilirse, nörogastronomi halk sağlığı için de kullanılabilir. Bunun için umutla beklerken işte size yemeklerinizi daha lezziz yapmanız için ipuçları:

  1. Tabaklarınıza dikkat edin. Aynı tatlı beyaz bir tabakta sunulduğunda siyaha oranla %10 daha tatlı algılanır. Dahası dikdörtgen tabaklar, yuvarlak tabaklara oranla yemeği daha leziz yapar. Bitmedi, tabaklar ne kadar ağır olursa yemek de o kadar kaliteli duygusu yaratır.
  2. Ağır sofra takımları kullanın. Ağır bıçak, çatal ve kaşıklar yemeğin zevkle ve damak tadında hazırlandığını gösterir.
  3. Doğru fon müziğini seçin. Tempolu müziğin yemeği çabuklaştırdığı, ağır müziğin ise yavaşlattığı artık aşikardır. Bununla beraber ağır müzik yemekten alınan zevki arttırır.
  4. Dekora önem verin. Kahveyi bol güneş alan, çimen kokuları ve kuş sesleri ile dolu bir odada içerseniz bir ferahlık verir. Aynı kahveyi, akşam ateş etrafında içerseniz farklı bir tat verir.
  5. Yemeği renklendirin. Renk insanların yemek hakkında hüküm vermek için kullandığı ilk ipucudur. Renk sayesinde iki metre öteden beklentiler oluşur. Araştırmalara göre koyu renkli yemekler daha leziz bulunmaktadır. Bunun için yemeklerinizi bolca renklendirin.                 
  6. Kıtır Kıtır olsun. Tazelik yemekte en değer verilen unsurdur. Kıtırlık da yemeğin tazeliğinin göstergesidir. Diri meyve ve sebzeler gibi.
Kategoriler
Genel

Pişirmeye genel bir bakış

Giriş
Pişirme sürecini üç aşamaya bölebiliriz. İlki, bileşenlerden karışım veya hamur elde etme. İkincisi, fırınlanma. Ve son olarak soğutma. Ürünler bu aşamalardan geçerken aynı zmanda kimyasal ve fiziksel değişime uğrarlar. Bu olayların farkında olan bir pastane ustası veya fırıncı pişirme işlemini daha iyi kontrol eder. Örneğin, farklı şekilde karıştırma veya fırınlama ile hamurun yumuşaklığı, rengi ve dokusunu değiştirir.

Bu yazımızda pişirme esnasında oluşan önemli işlemlerin genel bir tanımını yapacağız. Sonraki yazılarımızda ise bu işlemleri daha detaylı inceleyeceğiz.

BAŞARI İÇİN GEREKENLER

Tarifteki malzemelerin doğru tartılması çok önemlidir. Başarılı bir tarifte sertleştiriciler (yapı oluşturucular), yumuşatıcılar (yapı bozucular), nemlendiriciler ve kurutucular bir denge içinde bulunur. Sertleştiriciler, ürüne hacim ve şekil verirler. Birbirlerine sıkıca bağlanıp yapı ortaya çıkarırlar. Tarifte belli bir miktarda yapı oluşturucu olması gerekir ancak fazlası ürünü yenilmeyecek kadar sertleştirir. Bu gruba örnek olarak: un, yumurta, kakao ve nişastayı sayabiliriz. Un ve nişastanın içerdikleri gluten ve yumurta proteyinleri yapının iskeletini oluşturur. Bütün gıda ürünleri her madde gibi moleküllerden oluşmaktadır.
Yumuşatıcılar isminden de anlaşıldığı üzere sertleştiricilerin tersi işleve sahiptirler.Yapı oluşmasını engellerler. Her tarifte belli miktarda yumuşatıcı olması gerekir ki: ürünler ısırılacak kadar yumuşak, ağızda dağılacak kıvamda olsunlar. Yumuşatıcılara örnek olarak: şeker, şurup, yağ ve kabartma tozlarını sayabiliriz.
Nemlendiriciler su ve su içeren ürünlerden oluşur. Örneğin: süt, yumurta, krema ve şurup. Bu guruba sıvı yağları da ekleyebiliriz. Kurutucular, nemlendiricilerin tersi özelliktedirler. Nemi emerler. Bu gruba  örnek olarak: un, nişaşta, süt tozu, kakaoyu sayabiliriz.

Yukarıdan da anlaşılacağı üzere bazı malzemeler birden çok gruba dahil olabilmektedir. Örneğin, yağın hem yumuşatıcı hem de nemlendirici görevi vardır.

Kategoriler
Genel Sağlık

Sıçan ve fare – kontrol ve önlemler

Sıçanlar ve fareler çok kolay uyum sağlayabilen halk sağlığına zararlı hayvanlardır. Yemek ayırt etmeden mutfakta, kilerde veya bulaşıkhanede yuva yapabilirler. Çok kötü koku yaymalarının yanı sıra, ekipman ve malzemeye zarar verirler, dışkı ve tüyleri insan sağlığı için risk oluşturur.

Konumuzu şu başlıklar altında inceyebiIiriz :

  • Neden endişelenmeliyiz?
  • Kemirgen türleri
  • Nerede yaşarlar?
  • Kemirgenleri farketmek
  • Kemirgenlerden kaçınmak
  • Kendimizi korumalıyız
  • Kimyasal kontrol
  • Tuzaklama
  • Ölü kemirgenleri imha
  • Belediye hizmetleri

NEDEN ENDİŞELENMELİYİZ?

İşletmenize sızmış bir kemirgen nelere sebep olabilir:

  • Leptospiroz and tifüs gibi salgın hastalık bulaştırabilirler .
  • Yemekleri tüy, dışkı ve idrarları ile kontamine edip gıda zehirlenmesine yol açabilirler.
  • Kötü koku yaparlar.
  • Kene ve bit taşırlar.
  • Cihaz ve ekipmanı kemirerek ekonomik zarara sebep olurlar.

KEMİRGEN TÜRLERİ

En çok rastlanan kemirgen türleri:

  • Dağ faresi (Apodemus sylvaticus)
  • Ev faresi (Müs musculus)
  • Ev sıçanı (Rattus )
  • Göçmen sıçan (Rattus norvegicus Berkenhout)

Bu kemirgenler çöp, yemek, yemek artığı, sebze ve yemiş ile beslenebilirler, yemek ve su için birkaç mahalle uzağa gidebilirler.

Şıcan
Gri, kahve veya siyah renkli olabilirler, fareden büyüktürler. Uzunlukları  30 santime, ağırlıkları 400 grama ulaşabilir.

Fare
Beyaz, giri, kahve veya siyah renkte olup, sıçandan çok daha küçüktürler. Uzunlukları  10 santimi, ağırlıkları 30 gramı bulabilir.

NEREDE YAŞARLAR?

Gıda üretimhanelerde sıçan ve farelerin yuva yaptıkları yerler genellikle:

  • Soğuk hava deposunun duvarların içi veya zeminin altı
  • Dolapların için veya arkası, bazen üstü
  • Bulaşık makinesi, tezgahaltı dolap veya derin doncurunun motor veya elektrik aksamının içi
  • Paletlerin altı, tahıl veya makarna çuvallarının içi
  • Peçete, kağıt havlu veya karton kutuların içi

KEMİRGENLERİ FARKETMEK

Kemirgenler genellikle geceleri aktif olurlar. Eğer onları gün içinde gördüyseniz ya sayıları çok fazladır ya da yakınlarda büyük bir yemek kaynağı vardır.
Eğer işyerinizde fare veya sıçan var mı diye merak ediyorsanız, bakmanız gerekenler:

  • Kötü koku
  • Siyah renkli, buğday büyüklüğünde dışkılar.
  • Kemirilmiş kablo ve plastik kıymıkları, artık kabuk veya kemik parçları
  • Çuvallarda veya karton kutularda kemirildiğine dair izler.
  • Delinmiş yalıtım malzemesi.
  • Topak topak yün .
  • Kemirgenlerin sürekli kullandığı yol üzerinde kir ve yağ lekeleri

KEMİRGENLERDEN KAÇINMAK

Kemirgenler insanlarla beraber yaşamak için çok iyi adapte olmuşlardır. Kemirgen problemi yaşamamak için yapabilecekleriniz:
Açıkta yiyecek bırakmayın, yemek hazırlık alanlarını iyice temizleyin. Farelerin girebilecekleri yerleri keşfedin ve engelleyin, eğer yapabiliyorsanız sert beton, çelik yünü veya kalın metal kullanabilirsiniz.  En önemlisi, giderlere tek yönlü açılan valfler takın.

  • Açıkta çöp bırakmayın, çöp kutularının kapağını kapalı tutun.
  • Yere malzeme istiflemeyin, yük paletlerinin üzerine veya raflara dizin. Aralarına boşluk bırakırsanız denetleme imkanınız olur. Üstelik ürünleriniz havalanır.
  • Kiler, ardiye ve saklama alanlarınızı düzenli tutun, gereksiz malzemeleri atın.

KENDİMİZİ KORUMALIYIZ

Kemirgenler size musallat olmuşsa:

  • Tüm gıda maddelerini kapalı kutularda saklayın
  • Farelerin temas ettiği gıda ürünlerini atın.
  • Tencere ve tavalarınızı kullanmadan önce ılık su ve detarjan ile yıkayın.
  • Ellerinizi çalışmaya başlamadan, yemekten ve içmeden önce iyice yıkayın.
  • Kaymayan terlikler veya ayakkabılar giyin.
  • Eğer bir kemirgen tarafından ısırıldıysanız doktora görünün.

KİMYASAL KONTROL

Fare zehri tek başına uygulanırsa kısa vadeli bir çözüm sağlar. Eğer giriş yolları hala açıksa, zehir etkisini kaybettiğinde veya hayvanlar onu tanıyıp yemeği bıraktığında etkisini kaybeder. Bu yüzden kimyasal korunma bir plan dahilinde uygulanırsa işe yarar. Bu plan da ancak kemirgenlerin yuvalarının bulunup yok edilmesi, giriş yollarının engellenmesi, temizlik ve düzenin sağlanması ile yürütülebilir.

Antikoagulant fare zehri veya rodentisitti içeren mum veya pastalar internetten veya zirai ürünler satan marketlerden satın alınabilir.

Gıda üreten yerlerde kimyasal zehir kullanmak konusunda çekinceleriniz ve şüpheleriniz var ise haşere kontrol firmalarından destek alabilirsiniz.

Göz önüne alınması gerekenler

Zehrin her durumda kullanımı uygun olmayabilir. Zehir atmadan önce şunları göz önüne alın:

  • Kemirgen ulaşılmayacak bir yerde ölür ise, çok kötü bir koku yayar, ve bir şey yapamazsınız.
  • Zehir gıda maddelerine bulaşabilir.
  • Zehir içeren kimyasallar çok iyi saklanmalıdır. Çoçuklar veya personel yanlışlıkla zehirlenebilir.

TUZAKLAMA

Fare ve sıçan kapanları çok çeşitlidir. Ancak kemirgene uygun bir kapan seçilmelidir. Örneğin fındık faresi için çok iyi sonuç veren yapışkanlar sıçanlar karşısında etkisiz kalır. Bu yüzden ne tür bir kemirgen ile uğraştığınızı bilmeniz ona uygun bir kapan kurmanız gerekir. Kapanlar internetten satın alınabilir.

İpuçları:

  • Aynı anda birden fazla tuzak kurulmalıdır.
  • Yemek hazırlanan yerlerin yanına tuzaklama yapılmamalıdır.
  • Kapanlar farelerin geçiş yolları üzerine kurulmalıdır. Farelerin görme duyuları çok gelişmemiştir daha çok dokunarak veya koklayarak yollarını bulurlar. Bu yüzden hep aynı yolu kullanmaya, duvar diplerinden sürtüne sürtüne gitmeye meğillidirler. Kapanlarınızı bu doğrultuda yerleştirmelisiniz.
  • Kapanlara yem olarak salam, fındık ezmezi, balık , et veya çikolata konulabilir.
  • Kapanlar gün aşırı kontrol edilmeli yemler tazelenmelidir.

ÖLÜ KEMİRGENLERİ İMHA

Ölü kemirgenler gömülebilir veya bir poşete sarılıp çöp tenekesine atılabilir. Ölü kemirgenlere dokunmadan eldiven giyinmelidir. Ayrıca, kemirgene dokunduktan sonra eller sıcak su ve sabunla iyice yıkanmalıdır.

BELEDİYE HİZMETLERİ

Birçok belediye kamu sağlığı için kemirgen ve haşereler ile mücadele ediyor. Sizde bağlı bulunduğunuz belediyeden kemirgen ve haşere kontrolü için yardım veya bilgi alabilirisiniz. Etrafınızda veya kamuya açık yerlerde kemirgen yuvalarını bildirip imha edilmesini talep edebilirisiniz.

Fare ve sıçanların uzun süreli varlığı ekonomik zararların yanı sıra sizi bezdirebilir, personelinizin moralini bozabilir, hatta bayan elemanları korkutabilir. Bu durumda mücadeleyi asla bırakmamalısınız. Kemirgen ve fare ile mücadele metodik yapılmalı ve anlık çözümler yerine kalıcı önlemler alınmalıdır.

Kategoriler
Genel

Nişaşta şekeri ve şurup üretimi

Nişaştanın, asitle veya enzimatik olan hidrolizi (α– and β-amilaz) sonucunda glukoz (dekstroz, d-glukoz) ve maltoz şurubu üretimi, gıda ve ilaç sektörü için birçok nişaşta şurubu, maltodekstrin, maltoz ve glukoz sundu. 1950’li yıllarda araştırmacılar bazı xyloz isomeraz (d-xyloseketo-isomerase, EC 5.3.1.5) solüsyonlarının d-glikozu d-fruktoza çevirme kapasitesine sahip olduklarını keşfetmişlerdi. 1970’li yılların başında ise, araştırmacılar immobilize enzim teknolojisinin birçok aplikasyonunu gerçekleştirdiler. Fruktoz glukozdan daha tatlı olduğu için, xyloz isomeraz bu aplikasyonlarda denendi ve yüksek fruktoz şurubu (yüksek fruktozlu mısır şurubu) üretmeyi başardılar. Bu tarihten itibaren  yüksek fruktoz şurubu gazlı içecekler sektöründe glukoz şurubun yerine aldı.

Kategoriler
Genel

MUTFAKTA ISI TRANSFERi

Giriş
Hepimiz fırınların ve ocakların ısı ürettiğini biliyoruz. Peki ama ısı bu kaynaklardan yemeğe nasıl ulaşıyor? Yani ısı nasıl transfer oluyor? Isının fırınlarda veya ocaklarda nasıl hareket ettiğini anlarsak pişirme sürecini daha iyi kontrol edebilir daha kaliteli ürünler sunabiliriz. Bu yazımızda ısı transferi yöntemlerini irdeleyeceğiz.


Fırın çalışırken, ısı üç farklı yöntemle transfer olur: termal radyasyon, kondiksüyon ve konveksiyon.

Isı transferi yolları

Isı üç farklı yolla taşınır: termal radyasyon, kondüksiyon ve konveksiyon. Pişirme yöntemi: kaynatma, soteleme, kızartma, halşalama ve fırınlama ne olursa olsun ısı birden fazla yol ile yemeğe ulaşır, bakınız resim 1.1. Bunların dışında yazının sonunda yeni teknoloji ürünü ocaklarda indüksiyon yönteminin nasıl çalıştığına da değineceğiz.

Termal Radyasyon (Işınım)

Radyasyon ısının uzayda sıcak objeden soğuk obje yüzeyine doğru hareketidir. Yüzeydeki moleküller ısı dalgalarını emmeleri ile beraber hareketleri hızlanır ve oluşan sürtünme ısısı objeye dağılır. Burada püf nokta iki cismin birbirleri ile temas etmeden ısı tranferinde bulunmalarıdır. Ağırlıklı radyant ısı yayan cihazlara örnek olarak: kızartıcılar (rezistans ile çalışır), salamanderler, infrared lambalar ve konveksiyonel fırınlar sayılabilir.  Sıcak tavalar da termal radyasyon yaparlar. Bunu anlamak için elinizi sıcak bir tavanın üstünde, tavaya değdirmeden gezdirin. Ayrıca, koyu renk yüzeyler açık renk yüzeylerden daha çok ısı emdikleri için, daha çok ısı radyasyonu yapar. Benzer şekilde, mat yüzeyler parlak yüzeylere oranla daha çok radyant enerji yayar. Bu yüzden mat tavalar parlak tavalardan daha çabuk pişirir. Tablo 1.1 de yaygın bazı materyallerin ısı yayma oranlarını (emissivity) inceleyebilirsiniz. Tabloda dikkat ederseniz fırınlarda kullanılan tuğlanın yüksek oranda termal radyasyon kapasitesine sahip olduğunu görebilirsiniz.

Tablo 1.1

 

Radyasyon ayrıca mikrodalga enerjisinin transfer biçimidir. Bu fırınlarda magnetron tüp mikrodalga enerji üretir. Üretilen enerji dalgaları termal radyasyone göre birçok kaptan daha kolay geçer ve yemeklerin yüzeyine kolayca ulaşır. Isı transferi ilkeleri burada da geçerlidir. Emilen mikrodalga enerjisi ısı açığa çıkarır, çünkü yemeklerin içindeki moleküllerin hızlı hareketinden sürtünme oluşur.

Termal radyasyon fırınlama esnasında önemli rol oynar, yüksek miktarda radyant enerji fırının iç yüzeylerinden salınır. Bu nedenle bazı noktalar çabuk pişer bazen de yanar. Eğer tepsilerinizin kenarlarındaki ürünler daha çabuk pişiyor ve yanıyor ise bunun nedeni radyant enerjidir. Bunu engellemek için ürünlerinizi ve tepsilerinizi mümkün mertede fırının ortasına yerleştirmeye ve yapabiliyorsanız pişirme esnasında tepsilerinizi çevirmeye çalışabilirsiniz.

Mikro dalga yemekleri eşit olarak ısıtmaz. Bunun bir nedeni yemeklerdeki farklı moleküllerin mikrodalga enerjisini farklı şekilde emmeleri, diğer bir nedeni ise, fırın içinde mikro dalgaların hareketi ve dalga frekanslarından kaynaklanmaktadır. Diğer taraftan mikrodalga yemeklerin içine işlerken termal radyasyon sadece yüzeye etki eder. Bu yüzden mikrodalga radyasyona göre daha hızlı bir yöntemdir.Peki sadece yemeklerin içine işleyen ısı bütüne nasıl dağılır? İki yöntemle: Kondüksiyon ve konveksiyon.

Kondüksiyon (iletim)

Kondüksiyon ısının sıcak bir alandan soğuk bir alana doğru hareketidir. Isı komşu moleküller arasında sudaki dalga gibi hareket eder: bir molekül ısı enerjisini alınca hemen yanındakine iletir. Isının kondüksiyon yöntemi ile ieltilmesi tüm obje aynı sıcaklığa ulaşıncaya kadar devam eder. Burada dikkat edilecek husus enerji transferi için temas gereklidir.

Ocağa koyulan tava gas alevinden iletilen enerji ile ısınır. Isınan tava da sırasıyla içindeki yemeği ısıtır. Tavayı ocaktan alsak bile, yemek, tava ile aynı sıcaklığa ulaşana kadar kondüksiyon ile ısınmaya devam eder. “Devreden pişirme” ısı kaynağı olmadan pişirme olayına denir.

Isı iletimi fırınlarda da önemlidir. Termal radyasyon ile ısınan fırın tepsileri, kondüksiyon ile ısıyı kurabiyelere nakil eder. Kurabiye fırından alınsa bile iletim devam eder. Önce kurabiye içinde bulunduğu tepsi ile, sonra da oda sıcaklığı ile aynı dereceye gelene kadar devam eder.

Konveksiyon ve kondüksiyon arasındaki farkı bir örnek ile anlatmak istersek. İki futbol takımı olsun; Birinci takım topu, kaleciden forvete degajla ulaştırsın; bu konveksiyondur hızlı işler. Diğeri ise topu tüm oyuncular arasında paslaşarak kaleciden forvete ulaştırsın; bu da kondüksiyondur ağır işler. Örneğimizi daha da genişletmek istersek. Her takım kendi içinde farklı şekilde paslaşır: bazısı çabuk, bazısı aksak. Farklı materyaller de, sahip oldukları ısı iletkenlik katsayılarına göre ısıyı farklı hızlarda iletir. Genellikle katılar, sıvı ve gazlara oranla daha yüksek iletkenliklere sahiptir. Bunun nedeni katı halde moleküller birbirlerine daha yakın konumlardadır. Bu yakınlık, komşu moleküller arasında ısı alışverişini (paslaşmayı) kolaylaştırır.

Tablo 1.2

NEDEN MERMER DOKUNUNCA SOĞUK HİSSETTİRİR, SICAK BİR MUTFAKTA BİLE?

Bir elinizi mermer bir yüzeye, diğer elinizi de ahşap bir yüzeye koyun. Mermer ve ahşap yanyana ve aynı sıcaklıkta olmalarına rağmen mermer daha soğuk hissettirecektir. Bu mermerin ısı iletkenlik katsayısının yüksek olmasıyla ilgidir. Elinizden mermere ısı iletimi daha hızlı olur, bu yüzden daha soğuk hissettirir. Aynı deneyi mermer ve farklı metaller için yaparsanız, bu sefer metaller daha soğuk hissettirir. Çünkü metallerin iletkenlikleri daha yüksektir. Ancak genelde fırınlarda metal yerine mermer tezgahlar tercih edilir. Çünkü kalın bir mermer kalın bir metal tezgahtan çok daha ucuzdur. Fırınlarda paslanmaz çelik tezgahlar da kullanılır ancak bunlar ince saçtan yapılmadır ve çok çabuk ısınır.

BAKIR

Bakır çok yüksek ısı iletkenlik katsayına sahiptir. Diğer bir deyişle ısıyı çok hızlı iletir. Bu nedenle bakır tencereler şeker pişirmek için, helva ve şekerleme imalathanelerinde kullanılır. Öte taraftan bakır çok pahalıdır ve günlük mutfak gereçlerinde kullanılması fizibil değildir. Son olarak bakır bazı yemekler ile kimyasal tepkimeye girebilir. Bunu engellemek içn bakır tencereler kalay veya paslanmaz çelikle ile kaplanır.

ALÜMİNYUM

Alüminum bakırın yarısı kadar yavaş bir iletken olmasına rağmen hızlı sayılır. Ayrıca alüminyum bakır kadar pahalı değildir. Ancak aynı bakır gibi yemekler ile kimyasal tepkimeye girebilir, özellikle asitli yemekler ile. Ayrıca meyvelere kötü bir renk verir, süt ve yumurta karışımlarını da hoş olmayan giri bir renge döndürür.
Alüminyum yumuşak bir metaldir kolayca çizilir ve ezilir. Ancak tüm bu olumsuzluklarına rağmen yüksek iletkenliği ve ucuz olması bakımından tercih edilir. Alüminyum genelde fırın tepsilerinde kullanılır.

PASLANMAZ ÇELİK

Paslanmaz çelik esas olarak karbon çeliğiyle aynıdır ancak karışımında krom bazende nikel bulunur. Bu eklemeler sayesinde paslanmaz çelik pas ve darbelere karşı daha dayanıklı hale gelir. Başka bir deyişle, paslanmaz çelik çoğunlukla demir az miktarlarda da diğer metallardan oluşur. Tablo 1.2 de görüldüğü üzere paslanmaz çeliğin çok iyi bir ısı iletkenlik katsayısı yoktur. Diğer taraftan, temizliği kolay ve ucuzdur ayrıca bakır gibi yemekler ile kimyasal tepkimeye girmez. Parlak bir yüzeye sahip olması da yemek pişirken göz atmak için iyidir.

Isı iletimini artırmak için paslanmaz tencere ve tavalar daha ince yapılabilir. Ancak paslanmaz çeliği aynı kalınlıkta bükmek zordur. Oluşan çukurlarda tencerenin altı tutabilir. Hafif tencereler ucuz olabilir ama mutfak için iyi bir tercih değillerdir. Buna daha iyi bir alternatif aluminyum tabanlı paslanmaz çelik tencerelerdir. Çelik aluminyumu dışarıdan ve içeriden kaplar. Alüminyum ısı iletimini artırırken, paslanmaz çelik zırh görevi görür.

DÖKME DEMİR

Döküm demir ısıyı gayet iyi iletir, ve aynı alüminyum gibi kalın ve ağır olduğunda yavaş ve eşit pişirme yapar. Siyah renkte olduğu için ayrıca termal radyasyonda yapar. Ancak demir yemekler ile kimyasal reaksiyona girer, yemeklere metalik bir tat verirken renklerini de değiştirir. Bu yüzden mutfakta az kullanılır. Kullanılacağı zamanda iyice yağlanır.

CAM, SİLİKON, PORSELEN, SERAMİK, VE GÜVEÇ

Cam, silikon, porselen, seramik ve güveç ısı iletimi düşük materyalleridir. Bir kez ısındıklarında sıcaklıklarını uzun süre korurlar. Bu onları yavaş pişmesi gereken yemekler için ideal kılar.

KONVEKSİYON (TAŞINIM)

Sıvı ve gazlarda sıcaktan soğuğa doğru taşınımlar olur. Sıcak taneciklerle soğuk taneciklerin yer değiştirmesi yoluyla gerçekleşen ısınma konveksiyon yoluyla ısınmadır. Sıcak gaz ve sıvılar düşük yoğunlukta olduklarından yükselir, diğer taraftan soğuk gaz ve sıvılar yüksek yoğunluğa sahip olduklardan çöker. Bu görünmez bir elin tencereyi karıştırması gibidir kendine kendine işler. Ancak tencereyi karıştırarak konveksiyon  akımlarını daha da güçlendirebiliriz. Özellikle yoğun kıvamlı sıvılarda karıştırma gerekir çünkü konveksiyon yavaş işler.

Resim 1.2

Konveksiyon taşınımları fırın içindeki havada da olur. Havanın hareketi fanlar yardımıyla güçlendirilir. Konveksiyonlu fırınlar da bunun için vardır. Konveksiyonlu fırın sıcak hava üfler ve fırın içinde her yere ulaşan hava akımları oluşturur. Diğer fırınlarda, örneğin döner fırınlarda ise ürünler fırın içinde yer değiştirilerek eşit ısınma sağlanır. Bu nedenlerden konveksiyonlu fırınlar kara fırınlardan daha hızlı ve daha düşük sıcaklıklarda pişirme yapabilir.

Bütün bu avantajlarına rağmen konveksiyonlu fırınlar tüm ürünler için uygun değildir. Örneğin kek ve mufinler konveksiyonlu fırının güçlü hava akımlarında asitmetrik şekil alır, bakınız Resim 1.2. Yüksek ısılarda sünger kek ve sufle hacmini kaybeder. Ayrıca fırının kapağı her açıldığında konveksiyon akımları dışarıya hücum eder ve fırın içerisindeki hava aniden soğuyabilir. Ancak modern fırınlar bu etkileri azaltmak için cam kapaklar ve fan devir ayarları ile donatılır.

Kara fırından konveksiyonlu fırına geçerken eski tariflerinizdeki fırın derecelerini 15ºC derece kadar düşürmeniz önerilir. Aynı zamanda pişirme süreleri de yaklaşık %25 azaltmanız.

İNDÜKSİYON

İndüksiyon en yeni ısı transfer yöntemidir. Avrupada ve kuzey amerikada popülerdir. İndüksiyon pişirme pürüzsüz seramik yüzey altında bobinler tarafından üretilen güçlü manyetik alanlarda gerçekleşir. Oluşan manyetik alan tenceredeki moleküllerin hareketini hızlandırır. Hareketten ortaya çıkan sürtünme enerjisi tencereyi çok hızlı bir şekilde ısıtır. Kondüksiyonla tencere de yemeği çok hızlı pişirir.

Tencere ve tavaların indüksiyonla ısınabilmesi için manyetik bir maddeden yapılma düz bir tabana sahip olmaları gerekir. Dökme demir tavalar indüksiyonlu ocaklarda ısınabilir ama alüminyum veya bakır ısınmaz. Bir tencerenin indüksiyonlu ocağa uygun olup olmadığını anlamak için tabanına mıknatıs yaklaştırın eğer çekim varsa ocağa uygundur.

İndüksiyonlu ısıtmada sadece tencere ısıtıldığı için enerji verimi yüksektir. Yine aynı nedenden ötürü güvenilirdir, çünkü manyetik akım alev gibi elinizi yakmaz.

Kategoriler
Beslenme Genel

Şekeri bırakınca hayatın nasıl değişir?

ilave_seker1
Öncelikle belirteyim ki, kendi başına şeker düşmanımız değil. Besinlerde, örneğin meyve ve sütte, bol miktarda ve doğal olarak bulunmakta. Ancak ilave şeker tek kelime ile “gereksiz”. Bununla beraber, ilave şekeri kestiğinizde hayatınızda birçok olumlu şey oluyor.
Gelişmiş toplumlarda yaşayan insanlar olarak, bol şekerli abur-cubura düşkün ve yüksek miktarda şeker içeren tatlılara alışmış vaziyetteyiz. Ancak bu besinlere ve içerdikleri ilave şekere kesinlikle ihtiyacımız yok. İşte burada, ilave şeker tüketmeyi kesersek, hayatımızda fark edeceğimiz 5 önemli değişikliği sıraladık.

  1. Enerji seviyeniz yükselir

Yorgun olduğumuz zaman bol şekerli tatlılar veya kafeinli meşrubatlar canımız çeker. İlk bakışta düşününce akla mantıklı geliyor:  “Depolarını tüketmiş vücudun  diri kalmak için enerjiye gereksinimi fazla.” Ancak gerçekler çok farklı: öncelikle, ilave şekeri almadan da yüksek enerji seviyesine ulaşabiliriz, üstelik doğal olarak. İkincisi, ilave şeker vücudun şeker metabolizmasını alt üst eder.  Bu nedenle, şekeri hayatımızda çıkardığımızda enerji seviyemizde gelgitler (tatlı krizleri..vb) azalacak ve kan şekerimiz metabolizmamıza uygun olarak yüksek kalacaktır.

  1. Kilonuz sabit kalır

Şeker daha fazla şeker yeme isteği uyandırır, ve söz konusu olan doğal halindeki meyve şekeri değil.

Şapkamızı önümüze koyup düşünelim. Meyve şekeri dışında. İlave şeker, bol yağlı veya bol karbonhidratlı hazır yemeklerde bir çok katkı maddesi ile beraber gelmekte.

Şeker de-toksu ile vücudunuz fazla kalorilere maruz kalmayacak, açlık hissetmeden kilo bile vereceksiniz ve tatlı krizlerinin önünü alacaksınız.

  1. Kalın bağırsağınızın rahat edecek

Sindirim organlarınız konuşabilse ve ne yemeniz gerektiğini söyleye bilselerdi: daha çok lif ve bol miktarda işlenmemiş ham gıda isterlerdi. Şekeri hayatınızdan çıkardığınızda, bağırsaklarınızı fabrika ayarlarına geri döndürmüş olursunuz. Tuvaletinizi daha rahat edersiniz.

  1. Şeker ermeniz son bulacak

Biraz önce de söylediğimiz gibi şeker daha çok şekeri çeker. Hayatınızdan çıkardığınız vakit ise yavaş yavaş tatlı arzunuz körelir. Meyveler daha yoğun tat vermeye başlar. Çayın veya kahvenin gerçek aromalarını tadabiliriz. Sonraları bir ısırık pasta alsak, ne denli şeker yüklü olduğunu şaşırarak fark ederiz.

  1. Cildiniz daha sağlıklı görünür

Kullanılan bunca kreme, temizlik losyonuna ve kürlere rağmen sivilcelerin ardı kesilmiyor mu? Şeker cildinize içeriden hasar veriyor olabilir.  İlave şekeri kesen birçokları ciltlerinin daha pürüzsüz ve sağlıklı olduğunu belirtiyorlar.

Şekeri temelli hayatınızdan çıkarmaya hazır mısınız?

Eğer sizin de benim gibi şekere olan zafiyetiniz fazla ve tatlısız yaşayamıyorsanız. Şekeri aniden hayatınızdan çıkarmanız zor olabilir. Bunun yerine şekeri zamanla azaltmanızı öneririm.
Nitekim, şeker kötü bir alışkanlıktır. Ve bir alışkanlıktan kurtulmak istiyorsanız onu pencereden atıp kurtulamazsınız. Onu merdivenden basamak basamak indirmek gerekir (Mark Twain). Ne kadar erken başlarsanız o kadar iyi.

Şekerin gün yüzüne çıkartılan bunca zararından sonra dünya sağlık örgütü günlük şeker tüketim limitinin  %5’den fazla olmamasını öneriyor. Örnek vermek gerekirse günlük 1200 kaloriye mi ihtiyaç duyuyoruz. Bunun en fazla 60 kalorisi ilave şekerden gelmeli. Öte taraftan, toplulumuzun yarısına yakın kısmının günde 800 kaloriyi şekerden aldığını belirtirsek, gidecek çok yolumuz olduğu açıktır.

Ancak karamsarlığa kapılmaya gerek yok. Beslenmemiz konusunda bilinçli davranmamız gerekiyor. Yediklerimizi ve içtiklerimizi içerdikleri besin ve kalori bakımından incelemeliyiz. Daha çok besin ama daha az kalori içeren gıdalara yönelmeliyiz. Şekerli çay veya kahve yerine sade çay ve kahve içmeyi alışkanlık haline getirebilirsiniz. Zamanla diğer şekerli yiyecekleri de doğal ve katkısız olanları ile değiştirebilirsiniz. Ne kadar erken başlarsanız şekersiz sağlıklı yaşamın faydalarından o kadar çabuk faydalanırsınız.

Unutmayınız ki üç hafta içinde alışkanlıklarınızı değiştirebilirsiniz. Ola ki annenizi kıramadınız ve sizin için yaptığı tatlıdan yediniz, küçük kazalar sizi yolunuzdan alıkoymasın. Gayretlerinizin mükafatını alacaksınız.

 

Kategoriler
Genel

Dünyanın en büyük bebekleri

Eski zamanlarda, büyük bebek sağlıklı bebek demekti. İnsanlar löp löp eti ve yuvarlak kıvrımları sağlık ve iyi beslenmeyle özdeşleştirmişlerdi. Ancak günümüzde sağlıklı bir yeni doğanın ortalama kilosu 3-3,5 kg arasında olmaktadır. Bu iyi bir ağırlık olmasına rağmen büyücek nur topları ile karşılaştırıldığında ortalama bebekler birer cüce gibi görünüyorlar.

Diğer taraftan, büyük bebek eşittir sağlıklı bebek demek zor. Çoğu zaman durum tam tersine: büyük bebeğin sağlığı hamilelik sırasında yeterli beslenmemiş veya diyabetik annenin durumundan kaynaklı ve kolay bozulabiliyor. Bazı durumlarda ise genetik kökenli.

Aşağıda dünyanın en büyük bebeklerinin bir listesini yaptık. Kesinlikle, bu “küçük!” meleklerin tombul yanaklarına, pembe dudaklarına ve boğumlu parmaklarına bayılacaksınız. Fakat önce, onları zarafetle taşıyan ve sağ salim dünyaya getiren güçlü kadınlar için büyük bir alkış istiyoruz.

  1. Avusturalya: Ziad Kadic, 5.98 kg.
    Avusturalya_Ziad_Kadic
  2. Almanya: Jasleen, 6.07 kg.
    Jasleen_almanya
  3. Hindistan: Firdous, 6.70 kg.
    hindistan_Firdous
  4. ABD: Hendrix Louis-Jean, 6.71 kg.
    Hendrix_Louis-Jean
  5. Romanya: Luciana, 6.80 kg.
    Romania_Luciana
  6. Avusturalya: Tiarla Elekana, 6.80 kg.
    Tiarla-Elekana
  7. Hindistan: Kız bebek (Annesi: Mandini), 6.80 kg.
    hindistan_Baby_Girl
  8. Çin: Chun Chun, 7.04 kg.
    cin
  9. İngiltere: George, 7.12 kg.
    ingiltere_George
  10. ABD: JaMichael, 7.26 kg.
    JaMichael
  11. ABD: Sammisano Joshua Talai Otuhiva, 7.30 kg.
    Talai_Otuhiva
  12. Brezilya: Sammisano Joshua Talai Otuhiva, 7.71 kg.
    Sammisano_Joshua
  13. Sibirya: Nadia Khalina, 7.76 kg.
    Nadia_Khalina
  14. Endenozya: Akbar Risuddin, 8.71 kg.
    Akbar_Risuddin
Kategoriler
Sağlık

Diş eti çekilmesine karşı uygulayabileceğiniz bitkisel tedaviler

Diş eti çekilmesi ciddi bir rahatsızlık göstergesidir ve diş kayıplarına neden olabilir. Doğal tedaviler arasında dişleri aleo vera jel ile fırçalamak, her gün bir fincan yeşil çay içmek, Hindistan cevizi yağı veya susam yağı ile gargara yapmak yanında. Diş etlerine okaliptüs yağı, karanfil yağı veya mür tozu ile masaj yapmak da sayılabilir.

Diş eti çekilmesi dişleri örten diş etlerinin çekilip diş köklerini açığa çıkarmasıdır. Çekilme diş etlerinin aşınması ile de olabilir. Sonuçta dişlerin kendi ve etler ile arasında boşluklar oluşur. Açığa çıkan köklere bakteriler kolayca yerleşir. Diş eti çekilmesi ağız sağlığının bozulduğunun göstergesidir. Eğer tedavi edilmez ise diş kaybına neden olabilir.

Diş eti neden çekilir?

Araştırmalara göre dişleri düzenli fırçalamak ve ağız hijyenini sağlamak diş eti çekilmesini engellemeye yetmiyor. Çünkü problem birçok faktöre bağlı, örneğin bir kişide anatomik nedenler, diğerinde ise psikolojik veya patolojik faktörler ön plana çıkabiliyor.

Diğer taraftan, çok yaygın bir problem olmasına rağmen, birçok insan diş etinin çekildiğini fark edemiyor. Bunun nedeni ise hastalığın yavaş ilerlemesi.

Diş eti çekilmesinin ilk belirtileri dişlerde hassaslık, ardından diş etlerinde hissedilen sızı ile ortaya çıkar. Diş eti çekilmesinin en önde gelen sebebi, diş etinde oluşan bakteriyel enfeksiyonların diş eti dokusunu ve bağlandığı kemikleri tahrip ettiği periyodontal hastalıklardır.

Kalıtım diğer önemli bir etkendir. Yapılan çalışmalar nüfusun neredeyse yüzde otuzunun, ağız sağlığına her ne kadar özen gösterseler de,  diş eti çekilmesine yatkın olduğunu göstermektedir. Kadınlarda, hormonal değişiklikler ve özellikle hamilelik sırasında yaşanan dalgalanmalar, ergenlik vs. de bu rahatsızlığa yol açabilir.

Dişleri çok sert fırçalamak gibi ağız hijyenine önem vermemek de önemli  birer etmendir. Yetersiz veya yanlış ağız temizliği diş plakların oluşmasına bunların tartara dönüşmesine, nihayetinde diş eti çekilmesine neden olur.2

Dişleri gıçırdatmak ve uyku sırasında çeneyi kasmak, hem dişleri zedeler hem de diş etleri üzerine aşırı yük binmesine ve diş etlerinin çekilmesine neden olur. Çarpık ağız yapısı, dişlerin birbirinin üzerine tam oturmaması da diş eti çekilmesine neden olur. Sonuçta yük tüm dişlere eşit dağıtılmadığından bazı dişler aşırı zorlanır ve diş etleri stresi kaldıramaz.

Son olarak tütün ürünleri de, dudak ve dile takılan piercingler de  diş etlerini olumsuz etkiler. Diş etlerine sürtünen bu metaller diş etlerini aşırı tahriş eder.

Diş eti çekilmesi nasıl anlaşılır?

Diş eti çekilmesi ile ilintili bir çok belirti vardır. Bunlardan en yaygınları sarı renkli dentin kısmının açığa çıkması, dişlerde hassasiyet, soluk diş rengi, uzun dişler, dişler arasındaki aralığın artması ve son olarak sallanan dişler sayılabilir.
Normalde dişin dentin kısmını saran ve ağız ile temas eden tabaka enameldir. Enamel dentine göre daha dayanıklıdır. Dolayısıyla, etler çekildiğinde açığa çıkan dentin mikroplara ve çürüklere karşı korunmasızdır.

Evde kendi başımıza uygulayabileceğimiz tedavileri var mı?

Bir dünya kimyasal ve sentetik kişisel sağlık ürününü denedikten sonra insanlar köklerine geri dönüyor diyebiliriz. Şifalı otlar ve özleri ağız ve diş sağlıgı alanında sıkça kullanılıyor ve bu alanda dikkate değer bir çok çalışma var.3

İşte diş eti tedavisinde uygulayabileceğiniz metotlardan bazıları:
yesilcay

  • Yeşil Çay

Yeşil çayda bulunan kateşinler birer antioksandırlar ve periyodontal hastalıklarla savaşmaya yardımcı olurlar. Kateşinler aynı zamanda diş ile diş eti arasındaki bağları da güçlendirir. Antienflamatuvar özelliği sayesinde yeşil çay dokuların iltihaplanmasını yavaşlatarak iyileşme için yolları açık tutar.4

Kullanımı

Her sabah bir bardak yeşil çay için.
aleovera

  • Aloe Vera

Aloe vera iltihaplanmayı yavaşlatmak ile kalmaz bununla beraber dokuların tedavisi için gerekli hücreleri de harekete geçirir. Aynı zamanda, antibakteriyel özelliğe de sahip olduğu için ağzı enfeksiyona karşı da korur. Bu mucize bitki yumuşak dokuyu oluşturan hücrelerin yeniden programlanmasında da etkin olur. Diş eti çekilmesine karşı kesinlikle tavsiye edilir.5

Kullanımı

  1. Dişlerinizi aloe vera jel ile fırçalayın.
  2. Aloe vera jeli sulandırın ve her gün dişlerinizi fırçaladıktan sonra gargara yapın.
    yagcekme
  • Yağ çekme

Özellikle Hindistan’da bilinen eski ancak etkili bir yöntem. Bu geleneksel metod  ağız ve diş rahatsızlıkları için kullanılıyor Aynı zamanda diş eti çekilmesini de geriye döndürdüğüne inanılıyor. Susam veya hindistan cevizi yağı dişleri koruyucu bir tabaka sunuyor, böylece başta bahsettiğimiz plak ve tartar oluşumunun önüne geçiliyor. Susam yağı özellikle toksinleri nötralize ederken hindistan cevizi yağı ise diş enfeksiyonlarını iyileştirirken çürükleri önlüyor.6

Kullanımı

  1. Bir çay kaşığı hindistan cevizi veya susam yağı alın.
  2. Ağzınızda çalkalayın.
  3. Kıvamı artınca ve sütümsü renk aldığında tükürün.
  4. İlk gün otuz saniye çalkalayın. Bu süreyi yirmi dakikaya ulaşıncaya kadar yavaş yavaş arttırın.
  5. Sonrasında ağızınızı tuzlu su ile durulayabilir veya güzelce fırçalayabilirsiniz.
    okaliptus
  • Okaliptüs Yağı

Okaliptüs yağı , ağzı diş eti hastalıklarına karşı koruyan, etkili bir antiseptiktir. Antienflamatuvar özelliği sayesinde diş eti çekilmesini tedavi ederek yeni dokunun büyümesini tetikler. Unutulmamalıdır ki: saf okaliptüs yağı yumuşak dokuyu tahriş edebilir bu yüzden sulandırılıp kullanılmalıdır.7

Kullanımı

  1. İki damla okaliptüs yağını iki damla su ile iyice karıştırın.
  2. Temiz parmaklarınız veya yumuşak bir fırça yardımı ile karışımı diş etlerine sürün.
  3. Bir iki dakika diş etlerinize masaj yapın.
  4. Ağzınızı bol su ile çalkalayın.
    mur
  • Mür

Mür ağacından elde edilen sarı bir sakızdır. Ağız ve diş sağlığı için kullanımı çok eskilere dayanır. Mürün diş eti çekilmesini durdurduğuna ve yumuşak dokuyu koruduğuna inanılıyor. Çalışmalar mürün de antibakteriyel ve antienflamatuvar özelliklerini olduğunu gösteriyor.8

Kullanımı

  1. Mürü toz haline getirin.
  2. Diş macunu kıvamını alacak kadar su ekleyip karıştırın.
  3. Bir kaç dakika diş etlerinize bu karışım ile masaj yapın. Dilerseniz diş fırçasını da kullanabilirsiniz.
  4. Ağzınızı su ile durulayın.
  • Karanfil Yağı

Karanfil yağı mükemmel bir dezenfektandır ve ağız temizliği için eskiden beri kullanılmaktadır. Diş ağrılarına birebirdir. Antibakteriyel ve antienflamatuvar yetenekleri ile karanfil ve yağı periyodontal ve diğer ağız ve diş hastalıkları ile mücadelede etkin bir silahtır.9

Kullanımı

Birinci Yöntem

      1. Yemeklerden sonra bir karanfil çiğneyin
      2. Karanfilden çıkan yağı ağzınızın her köşesine diliniz ile yayın.

İkinci yöntem

      1. Bir iki damla karanfil yağını diş etlerine sürün.
      2. Temiz parmaklarınızla bir kaç dakika diş etlerine masaj yapın.
      3. Her gün en az üç defa, özellikle yemeklerden sonra bunu uygulayın.

Note: Eğer tansiyon hapı kullanıyor veya pıhtılaşma problemleri yaşıyorsanız, karanfil yağını kullanmadan önce doktorunuza danışın.
References (-)

1. Kassab, Moawia M., and Robert E. Cohen. “The etiology and prevalence of gingival recession.” The Journal of the American Dental Association 134, no. 2 (2003): 220-225.
2. Khocht, Ahmed, Gary Simon, Philip Person, and Joseph L. Denepitiya. “Gingival recession in relation to history of hard toothbrush use.” Journal of periodontology 64, no. 9 (1993): 900-905.
3. Kumar, Gunjan, Md Jalaluddin, Purnendu Rout, Rajat Mohanty, and C. L. Dileep. “Emerging trends of herbal care in dentistry.” J Clin Diagn Res 7, no. 8 (2013): 1827-9.
4. Gaur, Sumit, and Rupali Agnihotri. “Green tea: A novel functional food for the oral health of older adults.” Geriatrics & gerontology international 14, no. 2 (2014): 238-250.
5. Jittapiromsak, Nawaporn, Dusida Sahawat, Wijit Banlunara, Polkit Sangvanich, and Pasutha Thunyakitpisal. “Acemannan, an extracted product from Aloe vera, stimulates dental pulp cell proliferation, differentiation, mineralization, and dentin formation.” Tissue Engineering Part A 16, no. 6 (2010): 1997-2006.
6. Markose, A., R. Krishnan, and M. Ramesh. “Management of Oral Health through Ayurvedic Methods.” J Dent App 3, no. 2 (2016): 319-321.
7. Nagata, Hideki, Yoshika Inagaki, Muneo Tanaka, Miki Ojima, Kosuke Kataoka, Masae Kuboniwa, Nobuko Nishida, Katsumasa Shimizu, Kenji Osawa, and Satoshi Shizukuishi. “Effect of eucalyptus extract chewing gum on periodontal health: a double-masked, randomized trial.” Journal of periodontology 79, no. 8 (2008): 1378-1385.
8. Tipton, D. A., B. Lyle, H. Babich, and M. Kh Dabbous. “In vitro cytotoxic and anti-inflammatory effects of myrrh oil on human gingival fibroblasts and epithelial cells.” Toxicology in vitro 17, no. 3 (2003): 301-310.
9. Chaieb, Kamel, Hafedh Hajlaoui, Tarek Zmantar, Amel Ben Kahla‐Nakbi, Mahmoud Rouabhia, Kacem Mahdouani, and Amina Bakhrouf. “The chemical composition and biological activity of clove essential oil, Eugenia caryophyllata (Syzigium aromaticum L. Myrtaceae): a short review.” Phytotherapy research 21, no. 6 (2007): 501-506.